Rok 2010 rokiem przełomów w aplikacjach sieciowych

To wręcz niesamowite jak wiele dzieje się w tym roku w dziedzinie aplikacji sieciowych. Być może to tylko wrażenie, jakie można mieć co roku ale moim zdaniem jest to rok przełomowy.

Dzisiaj po 2 w nocy wyszła wersja Release Candidate 1 Gallery 3. Jest to ogromny krok w dziedzinie aplikacji do przetrzymywania zdjęć. Większość dostępnych w sieci skryptów zakłada, że istnieje jeden właściciel galerii, który publikuje w niej zdjęcia. Gallery to jedyny znany mi do tej pory system pozwalający w ramach jednej galerii tworzenie wielu albumów i przydzielania uprawnień do nich wielu użytkownikom.

Gallery posiada pewne bardzo proste - acz daleko idące w skutkach założenie - jeżeli nie masz dostępu do zdjęcia - nie masz do niego dostępu wogóle, nawet poprzez bezpośredni link. Gallery w wersji 2 realizowało to poprzez przetrzymywanie obrazków poza folderami dostępnymi przez Apache zaś każde żądanie pliku PNG, JPG czy innego było tłumaczone przez mod_rewrite na wywołanie skryptu PHP, który sprawdzał uprawnienia do pliku i ewentualnie zezwalał na jego wyświetlenie.

Niestety - przy galeriach dużych rozmiarów całość znacznie rzutowała na wydajność, wygodę i szybkość korzystania.

Gallery 3 to krok milowy w każdej tych dziedzin. Dzięki modelowaniu uprawnień na poziomie plików .htaccess udało się otrzymać wydajny i szybki mechanizm bezpieczeństwa. Celem stało się utrzymanie aplikacji sprawną, lekką i wydajną. Dołożono do tego interfejs oparty o jQuery. Całość zaś oparto na fantastycznym frameworku Kohana.

Kolejne zaskoczenie to milowe w dzidzinie od lat zgłaszanych braków Django 1.2. W końcu poprawki w dziedzinie modeli, obsługa wielu baz danych, zamknięcie wielu ticketów, które od lat straszą na Djangowym bug tracku. Django w końcu przełamuje barierę "argumentu za użyciem Pylons" jakim był brak możliwości obsługi wielu baz danych co czyni go znacznie bliższym zastosowań enterprise.

Skoro już przy Pylons jesteśmy. Nigdy nie wierzyłem, że dożyję dnia kiedy zostanie wydana publicznie wersja Pylons 1.0 beta. Jednak stało się. Pylons pretenduje do wersji stabilnej z niezmiennym API i w końcu może zacząć być używany w projektach gdzie liczy się stałość i ciągłość wersji w aktualizacji 3rd party components.

Nie można też pominąć Rails 3 - chociaż tutaj nie chcę się wypowiadać to z oglądanych przeze mnie prelekcji, wypowiedzi Yehudy Katz oraz wpisów na blogach Polskich Rubystów widać, że Rails 3 jest krokiem milowym w jakości tego frameworka ku doskonałości.

Wszystko wskazuje na to, że również Drupal 7 pojawi się w tym roku. Dwa dni temu została wypuszczona wersja Alpha 2 - co oczywiście w przypadku Drupala kompletnie o niczym nie świadczy - ale zawsze to jakiś krok do przodu. Oby prace poszły szybko - bo zapowiada się naprawdę fantastyczny framework.

Prawdopodobnie jeszcze wiele zaskoczeń czeka nas w dziedzinie aplikacji sieciowych - jednak Luty i Marzec to prawdziwy wysyp. Dzisiejszy dzień to jeden z tych, w których nie mogę uwierzyć, że jest aż tak dobrze. Oby więcej takich postępów i dobrze wykonanej pracy!

Drupal 7 zaczął maleć

Przez ostatnie kilka tygodni Drupal 7 rósł. Dosłownie Od około 1,54 MB wzrósł do 1,95 MB. Wszystko posuwało się do przodu. Aż do "teraz". Jakiś czas temu zauważyłem spadek, który na dzień dzisiejszy zatrzymał się na poziomie 1,91 MB. Czyżby przyszedł czas na usunięcie starych funkcji, przeczyszczenie niekompatybilnego kodu i "refactoring size"? Ciekawe. Obserwując ten, jakże świeży trend, można wnioskować, że został ukończony pewien duży etap. Pytanie, czy to już koniec? Drupal 7 ma zostać wstępnie wydany najpierw "dla firm", dopiero później usłyszy o nim świat. Kto wie, czy za kuluarami nie nastał już właśnie ten moment? Z jednej strony ilość ticketów w bugtrackerze sugeruje iż przed developerami jeszcze długa droga. Nikt jednak nie wie nic "na pewno" a niejasna i niezgłębiona myśl releaserów Drupala nie pozwala przeniknąć się i odkryć etapu, na którym znajduje się projekt. Ciekawe.

Framework's killers*

Rozdzielczość wykresu jest umowna i nie stanowi żadnej faktycznej miary mówiącej o skali różnić w czasie projektowania.

Tworzenie witryn na bazie Drupala, w kolejnych projektach, zajmuje coraz mniej czasu. Godziny mu poświęcone zwracają się znacznie szybciej niż te zainwestowane we frameworki. Tyle z teorii - czas na fakty.

Niewdzięczny start

Początki to przedzieranie się przez kolejną dokumentację. Opis klas, funkcji, doczytywanie szczegółów. Wewnętrzna walka nakazująca szukać rozwiązania we frameworku nie zaś w samym języku programowania.

Wiele zależy tu od naszych zdolności, jakości dokumentacji, dostępnych materiałów, aktywności społeczności na forach i grupach dyskusyjnych. W obydwu przypadkach wszystko zaczyna się mniej więcej od tego samego poziomu.

Framework-bajka

Rozpoczynający swoją pracę z frameworkami doznają szokujących usprawnień.

Granicząca z cudem autonomiczność warstwy baz danych (ORM shock!). Drastycznie zwiększona kohezja kodu po rozmieszczeniu go w kontrolerach (controllers' code improvement). Wszystko-ułatwiające helpery wykonujące dokładnie to czego potrzebujemy (helpers exactly).

Zaczynamy z wolna czuć się jak Alicja w Krainie Czarów, której nagle pokazano wejście do króliczej nory. Pozornie ciemne i ciasne, jednak kryjące w sobie cały nowy świat. Świat, w którym ciężko jest znaleźć zadanie wymagające napisania więcej niż 7 linii kodu.

Oszczędność czasu we frameworkach

W następnych projektach - zaczynamy wykorzystywać stworzone przez nas rozwiązania ponownie. Prawo lenistwa.

Do kolejnych projektów przenosimy klasy, funkcje, z czasem kontrolery, modele a nawet całe biblioteki. Od czasu do czasu coś modyfikujemy, dodajemy kilka nowych opcji, poprawiamy znalezione błędy.

Godziny poświęcane na tworzeniu strony zaczynamy liczyć w wykonanych instrukcja copy/paste. Jedyne usprawnienia stanowi używanie skrótów klawiszowych zamiast opcji menu kontekstowego. Po pewnym czasie przestają działać nam klawisze [CTRL], [X], [C] i [V] a w koszta projektu zaczynamy wliczać nową klawiaturę.

Magiczny świat CMS'ów

Wczoraj był u Ciebie klient. Zamówił witrynę. W nocy miałeś sen. Rozmawiałeś z wróżką. Mówiła o jakimś fantastycznym rozwiązaniu. Posiada wszystkie zalety framework'a. Większość standardowych klas ktoś zaprogramował za Ciebie. Witryna jest już praktycznie gotowa. Twoim jedynym zadaniem jest dostosować wszystko do Twoich potrzeb.

Drupal - gotowi start !

W Drupal'u dostajemy wszystko to, a nawet więcej. Z punktu widzenia developera. Gdzieś na spodzie funkcjonuje sobie zwykły framework. Taki z abstrakcją dla baz danych, helperami, systemem templatów i innymi featurami.

Na nim dopiero napisane są klasy do CMS'a. Tutaj dostajemy kilkanaście mechanizmów ekstra: ACL'e, klasy użytkowników, newsów, system rejestracji i logowania, raportowanie... Wymieniać można naprawdę długo.

Poza klasami - system szablonów: formularze, panele administracyjne, tabelki, domyślne CSS'y. Do tego kilka autorskich bibliotek JS dzięki, którym interfejs stylizuje się (sic!) na aplikację webową.
Z punktu widzenia użytkownika - gotowa strona, developera - wymarzony punkt startu.

Gdzie oszczędzamy czas ?

Zyskaliśmy już czas na projektowaniu i adaptacji standardowych elementów witryny. Systemu użytkowników, newsów, ACL'e, menu - są już gotowe. Doinstalowanie dodatkowych modułów, autorskich czy też pobranych z witryny projektu, zajmuje kilka chwil. Znacznie mniej niż wkoponowywanie ich do strony na poziomie kodu. O to dba Drupal.

Tworzymy wyłącznie to czego nam brakuje, ewentualnie modyfikujemy istniejące rozwiązania. Możliwość jakie dają 144 funkcje (Drupal 7) pozwalające wpiąć się w niemal każdy mechanizm przygotowanych przez twórców - są nieograniczone. Wolno nam wszystko: od modyfikowania pól formularzy po przeprojektowywanie zapytań SQL.

Stworzenie zwijanego pola fieldset, sortowania drag & drop, przyklejonych nagłówków tabel, poziomych zakładek. Wszystko wymaga dodania parametru przy wywołaniu helpera lub nadania odpowiednich klas CSS. JavaScript ? A co to jest ?

Podsumowanie

Znacznie szybciej modyfikuje się gotową witrynę, aniżeli pisze na nowo. Szczególnie łatwo w przypadku Drupal'a, który do takich przeróbek został stworzony. API pozwalające zmieniać każdy aspekt działania aplikacji. Obszerna tutoriale dla developerów. Świetnie udokumentowane API. Czytelny, jednolity kod. Setki funkcji i gotowych bibliotek. Bibliotek które od lat sprawdzają się na dziesiątkach tysięcy witryn internetowych.

Barierę stanowi pomyślenie o CMS'ie w funkcji środowiska developerskiego - nie gotowej aplikacji. Przyjrzenie się na ile modyfikowanie jest szybsze od tworzenia. O ile łatwiej jest zmieniać dobrze zaprojektowane rozwiązania w miejscu ich tworzenia. Jednak ostrzegam - być może już nigdy więcej nie sięgniesz do żadnego frameworka.

* Wpis traktuje o Drupal'u ponieważ jest najlepiej znanym autorowi, od strony developerskiej, CMS'em. Nie wyklucza on faktu iż równie dobre, a nawet lepsze, efekty można uzyskać w przypadku innych, dobrze zaprojektowanych systemów zarządzania treścią.

Drupal - what the stuff !

Jestem pod wrażeniem. Chyba główną wadą tego fantastycznego CMSa jest fakt iż został napisany w PHP. Poza tym ideał.

Projekt, który obecnie realizuję podjąłem się napisać w Drupalu. Używam go jak frameworka i korzystam z faktu iż wiele rzeczy jest już w nim napisane. Tworzę głównie moduły, które rozszerzają lub modyfikują już istniejącą funkcjonalność. Jestem pod kolosalnym wrażeniem.

Jednym z początkowych miłych zaskoczeń były fantastyczne hooki. Nie wiem czy tłumaczyć to na polski, ale mechanizmy wpinania się w już stworzone i działające razem trybiki Drupala są fantastyczne. Doświadczyłem tego dodając do już istniejących - dowolnie skonfigurowanych formularzy rodzajów treści swoje własne pola.

Formularz tworzy się w sposób niemalże banalny. Wszystko z czym do tej pory zetknąłem się w Drupalu to tablice. Formularz, Schematy tabel, Router (o ile tak można to nazwać), który tam nazywany jest i wymieszany z systemem menu - są to po prostu ogromne tablice danych ... które posiadają swoją składnie i do których każdy moduł może coś dodać.

Używanie całego wyposażenie Drupala (sticky headers, sorting tables) jest banalne choć czasem wymaga zrozumienia temat dość dogłebnie jak na przykład we wspomnianym sorting tables - mechanizm jest bardzo rozbudowany. Wszystko jednak działa naprawdę świetnie. CMSa rozszerza mi się o nowe funkcjonalności bardzo przyjemnie i łatwo :)

Czuję że chciałbym zacząć używać Drupala jako frameworka w tworzonych przeze mnie projektach. Jego twórcy zrobili na dole świetną skrzynkę z narzędziami za pomocą którego zrobili fantastycznego CMSa, a używanie tej skrzynki z narzędziami to naprawdę prawdziwa przyjemność i masa różnych zaskoczeń co do tego jak "coś tam zrobić".

Wszystkim, którzy będą musieli kiedyś zrobić witrynę z dość nietypową funkcjonalnością polecam Drupala !